წიგნი ავთანდილისა თავის ყმათა თანა
ავთანდილმა თავის ქვეშევრდომებს წერილი დაუტოვა, სადაც მათ თხოვდა, მტერთაგან შეუმუსვრელი დაეხვედრებინათ სამეფო და შერმადინს დამორჩილებოდნენ. შემდეგ მარტოდ დარჩენა ითხოვა და უჩუმრად გაეცალა თავის ქალაქს.
ქვეშევრდომებმა როცა ავთანდილი ვეღარსად ნახეს, ძალიან შეწუხდნენ, მით უფრო მაშინ, როდესაც შერმადინმა მათ ავთანდილის წერილი წაუკითხა. შერმადინს ყველამ მორჩილება აღუთქვა.
ყოვლთა ჰკადრეს: „თუცა ყოფა ჩვენ უმისოდ გვეარმისცა,
უშენოსა საჯდომი და ტახტი მისი ვისმცა მისცა?
განაღამცა გმორჩილებდით, თუ გვიბრძანო რაცა ვისცა!“
იგი მონა აპატრონეს, ყველაკამან თაყვანისცა.
„ვეფხისტყაოსანში“ ხშირად გვხვდება ტერმინები: „პატრონი“, „მონა“, „ყმა“. ეს ტერმინები მოწმობენ, რომ პოემაში ქართული სინამდვილეა ასახული და არა იქ მოხსენიებული ისტორიული ქვეყნებისა.
საქმე ისაა, რომ შუა საუკუნეების საქართველოში, როდესაც ეს პოემა დაიწერა, ქვეყნის, მხარეების მმართველებს ეწოდებოდათ „პატრონები“, ხოლო მათ ქვეშევრდომებს - „ყმები“ (ევროპაში შესაბამისი ტერმინები იყო „სენიორი“ და „ვასალი“). ასევეა პოემაშიც: როსტევანი პატრონია ავთანდილისათვის, ავთანდილი პატრონია შერმადინისათვის, შერმადინი თავის მხრივ პატრონია თავისი ქვეშევრდომებისათვის და ა.შ. ასევეა „ყმაც“: ავთანდილი ყმაა როსტევანის, შერმადინი ყმაა ავთანდილის და ა.შ.
„პატრონი“ ნიშნავდა როგორც მფლობელს, ისე მფარველს და მზრუნველს. „პატრონის“ ამ მნიშვნელობებიდან კარგად ჩანს, რომ ქართული პატრონყმური დამოკიდებულება გამოირჩეოდა ჰუმანურობით და დიდად განსხვავდებოდა რუსეთის გზით შემოსული და დამკვიდრებული ანტიჰუმანური ბატონყმობისაგან.