ამბავი ტარიელის გამიჯნურებისა
ტარიელი განაგრძობს თავისი თავგადასავლის მოყოლას.
- ერთ დღეს ფარსადან მეფე და მე ნადირობიდან ვბრუნდებოდით. მეფემ მითხრა, მისი ასული გვენახა და ნანადირევი დურაჯები მიმეტანა მისთვის. მივედით ნესტანის მშვენიერ სამყოფელთან. რადგან მეფეს არ სურდა, ვინმეს დაენახა მისი ასული, მე გარეთ დავრჩი, მეფე კი შიგ შევიდა. მე გავიგონე, რომ მეფემ ასმათს უბრძანა, ჩემთვის დურაჯები გამოერთმია და შემოეტანა. ასმათმა კარებზე ფარდაგი ასწია და მე დავინახე ნესტანი. მისმა სილამაზემ თვალები მომჭრა. „ქალსა შევხედენ, ლახვარი მეცა ცნობასა და გულსა“.
ამის გახსენებაზე ტარიელმა გრძნობა დაკარგა, „დაბნდა“. ასმათმა წყალი აპკურა. ტარიელი გრძნობაზე მოვიდა და ცრემლმორეულმა განაგრძო თავისი ამბავი:
- ასმათს დურაჯები მივეცი. იგი უკან შევიდა, მე კი გონება დავკარგე. როცა გრძნობაზე მოვედი, ტირილისა და ვაების ხმა შემომესმა - მე შემომჯარვოდნენ და დამტიროდნენ. სამეფო დარბაზში ვიწექი. გრძნობაზე მოსული რომ დამინახა, მეფე ყელზე მომეხვია: „შვილო, შვილო, ცოცხალი ხარო?“ მე ვერაფერი ვუპასუხე და კვლავ გრძნობა დავკარგე.
მოიყვანეს სასულიერო პირები - „მუყრნი და მულიმნი“. მათ ხელში ყურანი დაიჭირეს და ჩემს ავადმყოფობაზე დაიწყეს მსჯელობა. ვერ გავიგე, რას ჩმახავდნენ. ექიმებიც გაკვირვებული იყვნენ, - სამკურნალო არაფერი სჭირს, ეტყობა, რამე სევდამ დარია ხელიო. სამ დღეს ვიყავი მეფის სასახლეში, არც ცოცხალი, არც მკვდარი. როცა გონზე მოვეგე, გავიაზრე, რომ აქ დარჩენა გამამჟღავნებდა, მიხვდებოდნენ, რაც მჭირდა. ამიტომ ჩემს სახლში წასვლა გადავწყვიტე.
წამომდგარი რომ დამინახეს, მეფემ და დედოფალმა ღმერთს მადლობა შესწირეს. მათ ვუთხარი, ალბათ ცხენზე ჯდომა მომაჯობინებს-მეთქი. ცხენზე შევჯექი. მეფეც გამომყვა. ერთხანს ვიარეთ. მერე მეფემ ჩემს სახლამდე მომაცილა. შინ დავრჩი, მაგრამ აქ უარესად გავხდი.
ახლა მცირე კომენტარი გავაკეთოთ.
ტარიელის ნაამბობში ნახსენებია სასულიერი პირები - „მუყრნი და მულიმნი“. ისინი არიან მაჰმადის სჯულის მოძღვარნი. მათ ხელში ეჭირათ „მუსაფი“, ანუ ყურანი.
ჩვენ ზემოთ ვამბობდით, რომ ინდოეთში „შეფარვით“ საქართველო იგულისხმება. მაგრამ საქართველო ქრისტიანული ქვეყანაა და არა მაჰმადიანური.
აქაც, რა თქმა უნდა, „შეფარვის“ მეთოდია გამოყენებული.
ისიც საგულისხმოა, რომ „მუყრნი და მელიმნი“ პოეტს უარყოფითად ჰყავს მოხსენებული. ტარიელი მათზე ამბობს - „არ ვიცი, რას ჩმახვიდიანო“.
პოემის ინდოეთი რომ ისტორიულ ინდოეთს არ ნიშნავს, ამას ისიც მოწმობს, რომ ინდოეთი პოემაში მაჰმადიანურ ქვეყნადაა გამოყვანილი, ხოლო ისტორიული ინდოეთის მთავარი რელიგია ბუდიზმია და არა მაჰმადიანობა.
პოემის მაჰმადიანი ინდოელების აზროვნება და ქცევები მთლიანად ქრისტიანულია. ისინი „შეფარვით“ ქრისტიანი ქართველები არიან.
ახლა კი ისევ ტარიელს მოვუსმინოთ.
- მწუხარე და სევდიანი ვიჯექი შინ, - ჰყვება ტარიელი, - მსახურმა ასმათის სააშიკო წერილი მომიტანა. მე გამიკვირდა, მაგრამ უარის თქმა არ ივარგებდა და საპასუხო სააშიკო წერილი გავუგზავნე.
მე გამიკვირდა: „სით ვუყვარ ანუ ვით მკადრებს თხრობასა?
მიუყოლობა არ ვარგა, დამწამებს უზრახობასა,
ჩემგან იმედსა გარდასწყვეტს, მერმე დამიწყებს გმობასა.“
დავწერე, რაცა პასუხად ჰმართებდა აშიკობასა.“
მე ვერა და ვერ მოვჯობინდი. მკურნალები მესეოდნენ, მაგრამ ვერაფერი მიშველეს. მეფეს ეგონა, სისხლის წნევა მქონდა, ამიტომ ბრძანა, ჩემთვის სისხლი გამოეშვათ. მე სისხლი გამოვაშვებინე, რათა არ დაეჭვებულიყვნენ, არ მიმხვდარიყვნენ, რის გამოც ვიყავი ამ მდგომარეობაში.
სისხლგამოშვებული, სევდიანი ვიჯექი საწოლ ოთახში. ისევ მომიტანეს ასმათის წერილი. ასმათი შეხვედრის დაჩქარებას მთხოვდა. მივწერე, - მართალი ხარ, რომ გიკვირს შეხვედრის დაგვიანება; თუ გინდა, მე თვითონ მოვალ-მეთქი. გულში კი ვთქვი, უარი რომ ვუთხრა, რაღაც ეჭვს აიღებენ და ჩემი საქმე ცუდად წავა-მეთქი.
(ამ ეპიზოდიდან შეიძლება დავასკვნათ, რომ ინდოეთში - „შეფარვით“ საქართველოში, - მსუბუქი აშიკობა გაკიცხვასა და დაგმობას მაინც და მაინც არ იწვევდა).
ამ დროს მეფისაგან კაცი მოვიდა იმის შესატყობად, გამოვუშვი თუ არა სისხლი, - განაგრძობს ტარიელი, - მე შევუთვალე, სისხლი გამოვუშვი, მომჯობინება დამეტყო და თქვენს წინაშე მოვალ-მეთქი. მივედი. მეფემ დიდად გაიხარა და ნადიმი მოაწყო. მე ჩემს თანატოლებთან ერთად დავჯექი და სმა და მოლხენა დავიწყე, რათა ჩემი დარდი დამეფარა. ამ დროს მსახურმა ყურში მითხრა, ვიღაც პირმობურული ქალი გკითხულობსო. მე ვუბრძანე, ჩემს საწოლ ოთახში შეეყვანათ. სუფრიდან ავდექი, სხვებიც წამოიშალნენ, მაგრამ მათ დარჩენა ვთხოვე, ისევ მოვალ-მეთქი. საწოლ ოთახში შევედი. იქ ასმათი დამხვდა. ქალი ძალიან უცნაურად იქცეოდა:
კარსა შევდეგ, ქალი წინა მომეგება, თაყვანის-მცა,
მითხრა: „მოსლვა თქვენს წინაშე კურთხეულ არს, ვინცა ღირსმც-ა!“
გამიკვირდა, მიჯნურისა თაყვანება ექმნა ვისმცა?
ვთქვი: „არ იცის აშიკობა, თუმც იცოდა, წყნარად ზისმცა?“
შევე, დავჯე ტახტსა ზედა, ქალი მოდგა ნოხთა პირსა,
ჩემსა ახლოს დასაჯდომლად თავი მისი არ აღირსა,
ვარქვი: „მანდა რად ზი, შენ თუ სიყვარული ჩემი გჭირსა?“
მან პასუხი არა მითხრა, ჩემთვის ჰგვანდა სიტყვა-ძვირსა.
სირცხვილით ვიწვი, - მითხრა ასმათმა, - რადგან სააშიკოდ არ მოვსულვარ, მე ჩემმა პატრონმა გამომგზავნა და მის წერილში ყველაფერს გაიგებო.