რჩევა ნესტან-დარეჯანის გათხოვებისა
ამ თავს ძალიან ყურადღებით უნდა გავეცნოთ.
- დილით ადრე სასახლეში მიხმეს, - განაგრძობს ტარიელი, - მეფე-დედოფალი სამ ვაზირთან ერთად დამხვდა. აღმოჩნდა, რომ სათათბიროდ ვიყავით მიწვეულნი.
გვიბრძანეს თუ: „ღმერთმან ასრე დაგვაბერნა, და-ცა-გვლია,
ჟამი გვახლავს სიბერისა, სიყმაწვილე გარდგვივლია;
ყმა არ მოგვცა, ქალი გვივის, ვისგან შუქი არ გვაკლია,
ყმისა არ-სმა არად გვგავა, ამად ზედა წაგვითვლია.
აწ ქალისა ჩვენისათვის ქმარი გვინდა, სად მოვნახოთ,
რომე მივსცეთ ტახტი ჩვენი, სახედ ჩვენად გამოვსახოთ,
სამეფოსა ვაპატრონოთ, სახელმწიფო შევანახოთ,
არ ამოვწყდეთ, მტერთა ჩვენთა ხრმალი ჩვენთვის არ ვამახოთ.“
ახლა კარგად დავაკვირდეთ ამ ეპიზოდს.
მეფე-დედოფალი ამბობს, რომ რადგან ნესტანი ქალია, ამიტომ მას საქმრო უნდა მოვუნახოთ, რათა ინდოეთის ტახტზე დავსვათ და სამეფო ჩავაბაროთო.
რა შეიძლება ითქვას მეფე-დედოფლის ამ გადაწყვეტილების შესახებ?
ტარიელის მონათხრობიდან გვახსოვს, რომ მეფე-დედოფალს სწორედ თავისი ასულის გამეფება სურდათ („რათგან ქალია სამეფოდ ჩვენგანვე სახელდებული“). აქ კი სრულიად საპირისპირო რამ თქვეს. ცხადია, რაღაც არაგულწრფელობა გამოიჩინეს. გავიხსენოთ, ომიდან დაბრუნებული ტარიელისადმი მიძღვნილ ნადიმზეც მეფე-დედოფალი რაღაც საიდუმლოდ მოქმედებდნენ, - ნესტანსა და ტარიელს ფარულად აკვირდებოდნენ და ცხადია, შეამჩნიეს, რომ ისინი ერთმანეთს სიყვარულით უჭვრეტდნენ. სწორედ ამ საიდუმლო დაკვირვებას მოაყოლეს უცებ ეს თათბირი ნესტანის გათხოვების შესახებ.
- ჩვენ მათ ვუთხარით, - აგრძელებს ტარიელი, - რომ, მართალია, ყველას გვწყინს ვაჟის არყოლა, მაგრამ იმედად თქვენი ასულიც კმარა. ვისაც თხოვთ სიძობას, მას დიდად გაუხარდება; სხვა რა გითხრათ, თქვენვე იცით, როგორ უნდა მოაგვაროთ ეს საქმე.
დავიწყეთ საქმის გარჩევა, თუმცა გული მღელვარებით ამევსო. გადავწყვიტე, თავი შემეკავებინა და მათ წინააღმდეგ არაფერი მეთქვა. ხელმწიფემ ბრძანა, - სასიძოდ ხვარაზმშას შვილი ავირჩიოთ, ის ყველას სჯობსო.
მეფე-დედოფალს აშკარად ეტყობოდათ, რომ მათ ეს წინასწარ ჰქონდათ გადაწყვეტილი, რადგან ერთმანეთს გადახედავდნენ ხოლმე და ეს ლაპარაკშიც ემჩნეოდათ. ამიტომ ჩემგან წინააღმდეგობის გაწევას აზრი არ ჰქონდა.
რომე პირველვე დაესკვნა, მათ ესე შეეტყვებოდა,
ერთმანეთსაცა უჭვრეტდეს, სიტყვაცა აგრე სწბებოდა,
ჩემგან დაშლისა კადრება მართ ამბად არ ეგებოდა,
ოდენ დავმიწდი, დავნაცრდი, გული მი და მო კრთებოდა.
დედოფალიც დაემოწმა მეფეს, რომ სასიძოდ ვერავინ სჯობდა ხვარაზმშას შვილს. რაკი ასე ჰქონდათ გადაწყვეტილი, ვინ გაუწევდათ წინააღმდეგობას? ამიტომ მეც დავეთანხმე ამ ჩემთვის დამღუპველ გადაწყვეტილებას.
ახლა ტარიელის თხრობა ისევ შევწყვიტოთ და ამ ეპიზოდის განხილვა განვაგრძოთ.
მეფე-დედოფალს ნადიმზე შემჩნეული ჰქონდათ, რომ ტარიელს და ნესტანს ერთმანეთი უყვარდათ. მიუხედავად ამისა, მათ ანგარიში არ გაუწიეს მათ სიყვარულს, არ მოისურვეს ტარიელის სიძობა რაღაც მოტივით და სასიძოდ ხვარაზმშას შვილის მოწვევა განიზრახეს.
ამ განზრახვის შესრულება რომ გაადვილებოდათ, მათ ტარიელი ფაქტის წინაშე დააყენეს, იცოდნენ რა, რომ ტარიელი წინააღმდეგობას ვერ გაუწევდა მათ, და ამით აიძულეს, სასიძოს მოწვევაზე თანხმობა განეცხადებინა.
მათ ნესტანის გამეფება სურდათ, მაგრამ თათბირზე სრულიად საწინააღმდეგო თქვეს.
ყოველივე აქედან აშკარაა, რომ მეფე-დედოფალი არაგულწრფელად იქცეოდნენ, _ რატომღაც ტარიელის წინააღმდეგ მოქმედებდნენ და ამიტომ იგი სასიძოდ არ სურდათ, თუმცა თვალთმაქცურად მას ძალიან კარგად ექცეოდნენ.
თუ რატომ არ უნდოდათ სასიძოდ, ამას ქვემოთ დავინახავთ.
როგორც ვხედავთ, ინდოეთში სამეფო კართათვის დამახასიათებელი რაღაც ინტრიგის სუნი ტრიალებს.
- მეფე-დედოფალმა დაიწყეს თავიანთი განზრახვის განხორციელება, - განაგრძობს ტარიელი, -
გაგზავნეს კაცი ხვარაზმშას წინა შვილისა მთხოელი,
შესთვალეს: „გახდა უმკვიდროდ სამეფო ჩვენი ყოელი,
არს ერთი ქალი საძეო, არ-კიდე გასათხოელი,
თუ მოგვცემ შვილსა სასიძოდ, სხვასა ნუღარას მოელი.“
წარგზავნილმა კაცმა გვაცნობა, რომ ხვარაზმშას ძალიან გახარებოდა ეს წინადადება. რასაც ვნატრობდით, ის აგვისრულდაო. ახლა სხვები გაგზავნეს სასიძოს სასწრაფოდ ჩამოსაყვანად.
კვლა გაგზავნეს სხვანი კაცნი სასიძოსა მოყვანებად,
დაჰვედრეს თუ: „ნუ აყოვნებთ, მოდით ჩვენად ნაბრძანებად.“
მცირე კომენტარი:
საინტერესოა, რომ ფარსადანი ხვარაზმშას შვილის ჩამოყვანას ძალიან ჩქარობს, ეხვეწება კიდეც ხვარაზმშას, არ დაიგვიანოთო.
ეს აჩქარება იმას მოწმობს, რომ ფარსადანს ეშინია, ჩანაფიქრის შესრულებაში ვინმემ ან რამემ ხელი არ შეუშალოს.
სრულიად ბუნებრივი ცხოვრებისეული სიტუაციაა სამეფო კარისათვის ჩვეული ინტრიგების თვალსაზრისით.
საგულისხმოა, რომ ასევე იჩქარეს თამარის საქმროს, გიორგი რუსის ჩამოყვანაც საქართველოში. ზანქან ზორაბაბელმა იგი დათქმულ დროზე ადრე ჩამოიყვანა.
გავიხსენოთ, რომ ინდოეთში „შეფარვით“ საქართველო იგულისხმება, ხოლო ნესტანში - თამარი.
თამარის გამეფებასა და დაქორწინებასაც საქართველოს სამეფო კარზე ინტრიგების გარეშე არ ჩაუვლია.